-Almmuhus-
OĐĐASATLávllui muito­konsearttas: – Dát beaivi lea demo­kratiija ja máŋgga­bealát­vuođa birra

Lávllui muito­konsearttas: – Dát beaivi lea demo­kratiija ja máŋgga­bealát­vuođa birra

-

-

Marja Mortensson ja olu eará artisttat lávlu ievttá muitokonsearttas. Gonagas Harald logai alddis váivi go Norgga servodat ii leat doarvái bargan vuosttaldit sevdnjes fámuid.

– Lei hui guhkes ja lossa beaivi sihke stuora TV buvttadeami dihte, muhto maiddái danne go lea losses beaivi olles Norgii. Go čužžon lávddis de dattege dovden ahte lei fiinna dáhpáhus, vaikko lea lossat ja duođalaš beaivi. Leat olu dovddut mat čuožžilit, ja lea lossat vásihit nuoraid ja oapmahaččaid geat ain rahčet. Lea olles servodaga ovddasvástádus veahkehit sin,  lohká máttasámi lávlu Marja Mortensson Ávvirii.

– Dehálaš máŋggaláganvuođain

Marja Mortensson ja eará artisttat ovdanbukte lávlagiid muitočalmmusteames Oslo Spektrumas. Son lei bovdejuvvon čalmmusteapmái artistan. Sutnje dovdui vuogasin ja buorren go máŋggabealat servodat ovddastuvvui čalmmusteames. 

–Jurddašan ahte lea áibbas lunddolaš ahte sámit ge ledje dáid doaluin. Máŋggaláganvuohta lea dehálaš ja dan birra han leage maiddái ságas go čalmmustahttit beaivvi. Máilbmi han lea nu. Mis lea girjás servodat ja máŋggalágan gielat. Terrordaguin han fallehii ge demokratiija ja máŋggabealatvuođa.

Marja Mortensson ovdanbuvttii Lååje – Dawn lávlaga. Son čilge ahte iđitroađđi lea juohke beaivi ja ahte iđitroađđi lea álo ođđa álgu.

– Áiggit rivdet, jahkodagat bohtet ja mannet, muhto iđitroađđi lea juohke beaivvi álgu, lohká son. 

GONAGAS HARALD: Gonagas Harald sárdnidii muitodoaluin. Govven: Fredrik Hagen / NTB / POOL
GONAGAS HARALD: Gonagas Harald sárdnidii muitodoaluin. Govven: Fredrik Hagen / NTB / POOL

Allaáiggálaš muitodoalut

Lai allaáiggálaš muitočalmmusteapmi Oslo Spektrumas ikte eahkedis.  77 dánsu gaskkal 15 ja 20 jagi gudnejahtte jápmán olbmuid. Earet Marja Mortenssona de ledje dovddus artisttat nugo Åge Aleksandersen, Odda Nordstoga ja Dagny čalmmusteames.

77 ČUOVGGA: 77 nuorra dánsejeaddji ledje mielde čalmmustahttime daid 77 olbmo geat gottáhalle terrordaguin logi jagi áigi. 
Govven: Fredrik Hagen / NTB / POOL
77 ČUOVGGA: 77 nuorra dánsejeaddji ledje mielde čalmmustahttime daid 77 olbmo geat gottáhalle terrordaguin logi jagi áigi.  Govven: Fredrik Hagen / NTB / POOL

Čalmmusteames ledje dokumenteren iešguđetge olbmuid vásáhusaid dáhpáhusas. Buot 77 gottahallan olbmo nama lohkkojuvvo ja sálas čohkkájedje norgga almmolaš njunnožat ja sii geasa terror čuozai. Gonagas Harald sárdnidii.

– Norgga servodat ii leat dahkan doarvái vuosttaldit sevdnjes fámuid maŋŋel suoidnemánu 22. beaivvi terrora. Mun sávan mii sáhttit veahkehit guhtet guoibmáseaset eallit ja oahppat juohke áidna beaivvi, go ferten mieđihit ahte mii dego servodat ii leat doarvái oaidnán, doarvái veahkehan ja ovttas guoddán dán noađi. Mus lea hui váivi dán dihte, logai gonagas Harald nationála muitočalmmustahttimis ikte eahkedis.

Gonagas Harald maid deattuhii man dehálaš lea rahčat ovttadássásašvuođa ja olmmošvuoigatvuođaid ovddas.

– Mii fertet árvvusatnit ahte mii leat iešguđetláganat, logai gonagas.  

GONAGASLAČČAT: Gonagas Harald, dronnet Sonja, ruvdnoprinsa Haakon, ruvdnoprinseassa Mette Marit, prinseassa Ingrid Alexandra ja prinsa Sverre Magnus ledje boahtán Oslo Spektrumii. Govven Fredrik Hagen / NTB
GONAGASLAČČAT: Gonagas Harald, dronnet Sonja, ruvdnoprinsa Haakon, ruvdnoprinseassa Mette Marit, prinseassa Ingrid Alexandra ja prinsa Sverre Magnus ledje boahtán Oslo Spektrumii. Govven Fredrik Hagen / NTB

Bargiidbellodaga jođiheaddji Jonas Gahr Støre muittuhii ahte odne lea olgešekstremálaš áitta stuorát go dalle logi jagi áigi.

– Lea vahát sihke demokratiijai ja serovdahkii, ja mii fertet eambbo rahčat ovddasguvlui, logai Støre. 

Maiddái stáhtaministtar Erna Solberg sárdnidii muitočalmmustahttimis Oslo Spektrumas. Son deattuhii ges vašálašvuohta lea váralaš. 

VAŠÁLAŠVUOHTA LEA VÁRALAŠ: Stádaministtar Erna Solberg dáhtui álbmoga fátmmastit buohkaid.  Govven: Fredrik Hagen / NTB / POOL
VAŠÁLAŠVUOHTA LEA VÁRALAŠ: Stádaministtar Erna Solberg dáhtui álbmoga fátmmastit buohkaid.  Govven: Fredrik Hagen / NTB / POOL

– Ja danne lea dehálaš ahte mii oahppat maŋŋel terrordáguid. Mii fertet ipmirdit movt ovttaskas olmmoš sáhttá nu radikaliserejuvvot. Mii fertet vuosttaldit vašálašvuođa ja rasismma ja mii fertet dahkat dan maid sáhttit fátmmastit buohkaid min servodahkii, logai stáhtaministtar. 

– Olgešekstremisttalaš veahkaváldi ain duohta áitta

Árabut ovddeš stádaministtar Jens Stoltenberg sárdnidii muitoipmilbálvalusas Oslo duopmogirkus. Doppe muitalii sus Utøya govva heaŋgáme kantuvrras ja ahte juohke beaivvi jurddaša dáhpáhusa birra, jápmán nuoraid birra, oapmahaččaid birra  ja sin birra geat odne leat eallime. Stoltenberg gii odne lea NATO hoavda lei Norgga stádaministtar go terror deaividii suoidnemánu 22. beaivvi 2011:s.

Son logai olu lea dahkkon eastadan dihte ahte dákkár terror fas dáhpáhuvvá, muhto muittuhii ahte olgešekstremisttalaš veahkaváldi lea ain duohta áitta.

UTØYAS: Ovddeš stádaministtar jođus muitočalmmusteapmái Utøyas. Govven: Torstein Bøe / NTB
UTØYAS: Ovddeš stádaministtar jođus muitočalmmusteapmái Utøyas. Govven: Torstein Bøe / NTB

– Vaikko mii leat dahkan olu, de lea ain olu mii ferte dahkkot. Jáhkán maid ahte lea veadjemeahttun áitagiid áibbas jávkadit. Mii fertet danne hábmet politihka ja servodaga mii sáhttá vuosttaldit go terror deaivida. Mun jáhkán mii fertet dan mieđihit, go mii leat oaidnán dan maŋimuš logi jagis ođđa fallehemiid. Terrordaguin logi áigi ledje Bargiidbellodaga nuorat ja earát mihttun.  Dát lei politihkalaš falleheapmi ja nu gottáhalle nuorat oaiviliiddis dihte. Mihttomearri lei veahkaválddiin rievdadit min riikka ja nu fallehuvvui olles Norga.

– Mii fertet ain bargat

Son válddii ovdan Johanne Zhangjia Ihle-Hansen gii gottáhalai iežas biebmovilljii danne go lei sevdnjesvárat. Son válddii ovdan falleheami Al Noor-moskeen Bærumis ja son válddii ovdan Benjamin Hermansen muitomearkka man billistedje árabut dán vahku., čállá NTB.

– Logi jagi áigi mii vuosttildeimmet vašálašvuođa ráhkesvuođain. Vašálašvuohta gávdno ain. Dan mii leat oaidnán. Johanne Zhangjia Ihle-Hansen gottahalai iežas biebmovilljii liikeivnni dihte. Dát seamma olmmoš maid fallehii Al Noor-moskeen Bærumis. Dán vahkus maid billistuvvui Benjamin Hermansen muitomearka. Olbmot ain áitojuvvojit gottáhallat ja olbmot ballet iežaset oaiviliid almmuhit. Čađagaskka muittuhuvvot ahte demokratiija ii gusto buohkaide. Mii fertet juohke áidna beaivvi rahčat dan ovddas. Bargiidbellodaga nuoraide lea biddjon beare stuora ovddasvástádus. Dál fertet mii veahkkin, logai Stoltenberg. 

MUITOSÁRDNI: Sámediggepresideanta Aili Keskitalo almmuhii muitosárdni. Sámedikki preassagovva
MUITOSÁRDNI: Sámediggepresideanta Aili Keskitalo almmuhii muitosárdni. Sámedikki preassagovva

Sámis ledje maid miehtá čalmmusteamit. Sámediggepresideanta Aili Keskitalo almmuhii muitosániid Sámedikki neahttasiidduide. 

– Mii leat doarjjan didjiide ja muittašat. Mii eat goassige vajálduhte suoidnemánu 22. beaivvi 2011:s, celkkii Keskitalo sártnistis.

-Almmuhus-