-Almmuhus-
OĐĐASAT– Stáhta lea min olgguštan Deanu­soahpa­mušas

– Stáhta lea min olgguštan Deanu­soahpa­mušas

-

-

Deanučázádaga Luossabreavaeaiggádat (DLB) ja Deanučázádaga luossabivdosearvi (DLS) čuoččuhedje Nuorta-Finnmárkku diggegottis mannan vahkkus,  ahte stáhta lea loavkašuhttán báikeolbmuid vuoigatvuođaid ođđa Deanosoahpamuša ráđđádallamiin. 

– Stáhta lea min olgguštan Deanusoahpamuša ráđđádallamis. Min mielas lea Norga Norgga ja Suoma Deanusoahpamušas rivven mis guolástusvuoigatvuođaid ja báikkálaš guolástanhálddahusa. Lea eanemusat geahpedan sis geas leat eanemus guolástanvuoigatvuođat ja olbmot leat báhcán dan haga. Go olbmot manahit iežaset guolástanvuoigatvuođa, de eai leat atnán árvvus eai eamiálbmot suodjalusa, eaige sámi kultuvrra dahje eará mii gullá áššái. Lea váivi ja surgat, lohká Deanučázádaga luossabreavaeaiggádiid stivrrajođiheaddji Rune Aslaksen maŋŋá go doalai ášši vuolggaheaddji birrasii golbma tiimmu čilgehusa mannan maŋŋebárgga.

Ášši vuolggaheaddji advokáhtat leigga Benny Solheim ja Hans Arne Nysæter ja Norgga Birasdepartemeantta advokáhtat ledje ráđđehusadvokáhta Helge Røstum, Julie Gjørtz Howden ja Inge Dulin. Norgga ráđđehusadvokáhta Helge Røstum gažadii su čilgehusa ektui.

 Deanučázádaga luossabreavaeaiggádiid stivrrajođiheaddji Rune Aslaksen dadjá ahte sii fertejit ráđđehusadvokáhta sániid veaháš njulget.

– Ii son lean nu dárkil, muhto dat lea ortnegis. Stáhta čuoččuha sii leat minguin doarvái ráđđádallan. Min vihtanat muitalit ihttin ahte ii lean nu mo sii čuoččuhit. (loga boahtte siidduin dan).  Dalle beassá gullat eambbo maid mii oaivvildat, Deanuláhka lea dovddus ja guktot bealit dovdet dan bures. Stáhta oaivvilda sii eai leat rihkkon lága. Oaidnit leš maid diggi lohká, lohká Deanučázádaga luossabreavaeaiggádiid stivrrajođiheaddji Rune Aslaksen.

Riiddu čuolbma

Deanučázádaga luossabreavaeaiggádiid stivrrajođiheaddji Rune Aslaksen lohká riiddu čuolbma lea, leago stáhta láhtten nu mo Deanuláhka cealká vai ii go Norga ja Suopma ráđđádalle Norgga ja Suoma Deanusoahpamuša Deanučázádaga birra jagi 2012:s gitta 2017 rádjái. 

– Mii oaivvildat ahte stáhta lea olgguštan min dán áššis, ieža gal oaivvildit sii eai leat dan dahkan. Oaidnit leš maid diggi lohká. Lean hui gealdagasas. Mis leat olu duođaštusat, muhto ráđđehusadvokáhta lea čeahppi ja dan logai maid ovddeš stáhtačálli Atle Hamar go finai Kárášjogas luossačoahkkimis moadde jagi dás ovdalis. Ihttin vihtanuššá ovddeš stáhtačálli, dr. philos historjjás ja ovddeš Deanučázádaga guolástushálddahusa stivrrajođiheaddji Steinar Pedersen. Šaddá oalle gelddolaš. In jáhke ášši lea ollásit vuot mearriduvvon, lohká Deanučázádaga luossabreavaeaiggádiid stivrrajođiheaddji Rune Aslaksen.

– Deanusoahpamuš lea biddjon min ala

Ovddeš sámediggeráđđelahttu Inger Eline Eriksen Fjellgren, jáhkká stáhta guoddala ášši lágamánneriektái jus vuoittáhallá dikkis.

VIHTAN VUOSTTAŠ GEARDDE: Jurista Inger Eline Eriksen Fjellgren, lei ášši vuolggaheddjiid vihtan stáhta vuostá Nuorta-Finnmárkku diggegottis. Govva: Astrid Helander
VIHTAN VUOSTTAŠ GEARDDE: Jurista Inger Eline Eriksen Fjellgren, lei ášši vuolggaheddjiid vihtan stáhta vuostá Nuorta-Finnmárkku diggegottis. Govva: Astrid Helander

– Stáhtii lea lossat njiellat dan ahte sii eai leat čuvvon sámi vuoigatvuođaid, ahte 2020:s lea badjelgeahččan sámi vuoigatvuođaid, lohká Eriksen Fjellgren. Ášši vuolggaheaddji vihtan, ovddeš sámediggeráđđelahttu ja jurista Inger Eline Eriksen Fjellgren, čilgii Sámedikki oaivila dalle go Deanusoahpamuša ráđđádalle. 

– Dasa maid ráđđehusadvokáhta, Helge Røstum, vikkahii lea ahte iešalddis dan váldošiehtadusas ii leat nu heajus sisdoallu. Manne mii bat dan vuosttildit? Muhto ulbmil lea dies ahte nu guhká go sápmelaš gii lea vuoigatvuođalaš, ii leat beassan mielde váikkuhit dan sisdoalu, de dalle dat ii leat min šiehtadus. Šiehtadus lea biddjon min ala. Nu ii galgga leat otne dilli go sámi vuoigatvuođat leat joavdan ovddas guvlui ja otne ii leat nu ahte ráđđehus beassá beare bidjat midjiide šiehtadusa dahje lohkat stáhta diehtá buoret mii lea didjiide buoremus, lohká sámediggeráđđelahttu ja jurista Inger Eline Eriksen Fjellgren.

Rávve ráhkkanišgoahtit dál

Jurista Inger Eline Eriksen Fjellgrena mielas lea hirbmat buorre go sápmelaččat leat ovtta oaivilis dán áššis ja dorjot nubbi nuppi. Son rávve ahte sápmelaččat galget dákkár ja sullasaš áššiin dađistaga čállit mii dáhpáhuvvá, maid juohkehaš lohká ja jearrá. Lohká sutnje lea hui dehálaš ahte nu dahkko amas vajáldahttit. Lohká jus ášši vuolggaheaddjit vuitet, de lea son sihkar ahte stáhta guoddala ášši viidásat.  – Stáhtii lea lossat njiellat dan ahte sii eai leat čuvvon sámi vuoigatvuođaid, ahte 2020:s lea badjelgeahččan sámi vuoigatvuođaid. Mun balan dát šaddá guhkes proseassa ja ahte joavdá Lágamánneriektái ja soaitá maid joavdat Alimusriektái. Dalle fertet mii leat čeahpit nubbi nuppi movttiidahttit ja lohkat ahte mii fertet muitit dan stuorát gova dás, lohká Eriksen Fjellgren.

Danin son rávve olbmuid ráhkkanišgoahtit, čállit báhpárii buot mii daddjui vai muitit buorebut dikkegottis.  Gažaldat dás lea, ahte galgá go sápmelaš leat mielde mearrideamen áššiin mat gusket midjiide, mat leat min váibmoáššit vai galgat go mii čohkkát feaskáris,

Vuosttaš geardde vihtanin

Jurista Inger Eline Eriksen Fjellgren muitala lea vuosttaš geardde go son leamaš vihtan dikkis. 

– Lei earáláhkai. Mun dovden ášši bures ja ledjen ráhkkanan, manai njuovžilit. Olmmoš vávjá ahte go advokáhtat gažadišgohtet hirbmadit maid don oaivvildat, de olmmoš lunddolaččat álgá iežas eahpidit. Mun dovden ovtta gaskka ahte álgen eahpidit iežan, muhto de čilge jurdagat, loahpaha Inger Eline Eriksen Fjellgren.

Ráđđehusadvokáhta, Helge Røstum, ii atte cealkámuša ovdal go duopmu lea celkon, áramus guovtte vahku geahčen dahje mánu geahčen. 

 LOGA MAID: Easkka dikkis beasai oaidnit referáhta Deanosoahpamušas 2015 čoahkkimis 

-Almmuhus-