-Almmuhus-
-Almmuhus-
OĐĐASATSámi­ráđđi ja sáme­dikkit loktejit Norgga, Suoma ja Ruoŧa alimus­rivttiid duomuid ON Bissovaš...

Sámi­ráđđi ja sáme­dikkit loktejit Norgga, Suoma ja Ruoŧa alimus­rivttiid duomuid ON Bissovaš Forumii

-

-

Sámiráđđi ja Norgga beale ja Suoma beale sámedikkit leat ráhkkaneame ON Bissovaš Forumii loktet áigeguovdilis áššiid boahtte vahkus. 

Ovttastahttojuvvon Našuvnnaid (ON) eamiálbmogiid áššiid bissovaš Forum lágida 21. čoahkkima dan rájes go ásahuvvui jagi 2000. Ulbmil lea gieđahallat eamiálbmogiid áššiid mat gusket ekonomalaš ja sosiála ovdánahttimii, kultuvrii, birasáššiide, oahpahussii, dearvvašvuhtii ja olmmošvuoigatvuođaide. Sámiráđi nuppi jođiheaddji, Aslat Holmberg, muitala sii loktejit áššin Norgga, Suoma ja Ruoŧa alimusrivttiid duomuid main dovdastuvvo ahte sámiin leat vuoigatvuođat Fovsen-áššis, Deanu-áššis ja Girjás-áššis. Dasa lassin loktejit maid áššin dálkádatrievdamiid. 

– Sáhttá lohkat ahte lea positiivva trenda go Suoma alimusriekti maid nu nannosit dovddasta sámi vuoigatvuođaid Deanu áššis. Dál leat heiveheamen áššiid ovttasráđiid Sámedikkiin maid doppe sáhtášii ovttas loktet, čilge Sámiráđi nubbijođiheaddji, Suoma beale áirras Aslat Holmberg.

Son muitala Suoma beale Sámedikki ovddasta sámediggepresideanta Tuomas Aslat Juuso ja Norgga beale Sámedikki fas sámediggepresideanta Silje Karine Muotka ja Eirik Larsen ja Ruoŧŧa čuovvu čoahkkima gáidosis. 

Bissovaš Foruma bokte rávvet stáhtaid

Čilge dál, go buot dát golbma riikka alimusrievttit leat dovddastan ahte sámiin leat vuoigatvuođat, de lea hui heivvolaš loktet daid áššin. Lohká Sámiráđi mielde galggašii dat váikkuhit eará láhkaárvalusaide daid riikkain.

– Min mielas lea dehálaš loktet dan ON bokte maiddái. Lea hui buorre ášši go diekkár duomut leat boahtán, lohká Holmberg.

Son čilge sii sáhttet Bissovaš Foruma bokte rávvet stáhtaid mo dakkár duomuide sáhttá dorvvastit amas rihkkot eamiálbmogiid vuoigatvuođaid boahtteáiggi.

Sápmelaččaid vuoigatvuođat

Suoma alimusrievtti duopmu váikkuha Deanu soahpamuššii go duomus dovddastuvvo ahte sápmelaččain leat vuoigatvuođat mat eai guoskka buot báikki olbmuide go alimusriekti čujuha SP 27. artihkkalii mas čuožžu ahte lea sáhka eamiálbmotkultuvra vuoigatvuođas.

– Mun oainnán Deanu soahpamuš ferte dan vuhtii váldit. Nu mo dán rádjái leamaš, de eai leat sápmelaččat namuhuvvon Deanusoahpamušas. Dat ferte rievdat ahte doppe boahtá juogalágan dovddasteapmi sámi rivttiide. Mo dat váikkuha ieš dan bivdui, lea menddo árrat dadjat go lea nu rašes dilis ruoššaluosa dihtii, čilge Aslat Holmberg. 

Eai sáhte gádjut olles máilmmi

Sámiráđi nubbijođiheaddji lohká sii áigot maid Bissovaš Forumis ákkastallama mii geavahuvvo olu sisabahkkemiidda Sápmái, nu go bieggafámuid ja ruvkedoaimmaid ásahemiid oktavuođas. Holmberg lohká álo ákkastallet ahte sámit fertejit juoidá dahkat go dálkkádat rievdá, muđui šaddá vearrábun. 

– Mii dárbbašat iežamet guovlluid ja leat daid geavaheamen. Sámi ealáhusat eai heive oktii bieggafápmoindustriijain dahje ruvkedoaimmain. Eat mii sáhte gádjut olles máilmmi min riggodagain ja guovlluin. Diekkár sisabahkken Sápmái retorihkka vuhtto go stuorraservodat ákkastallá, lohká Aslat Holmberg ja lohká Sámiráđis eai leat velá mearridan makkár hámis dán ášši loktejit. 

Priváhta fitnodagaid olmmošvuoigatvuođaovddasvástádus

Norgga beale Sámedikki politihkalaš ráđđeaddi, Eirik Larsen, muitala ahte boahtte vahkus, maŋŋebárgga 26. beaivvi, lea fáddán priváhta fitnodagaid ovddasvástádus ollašuhttit olmmošvuoigatvuođaid.

FOVSEN-ÁŠŠI BISSOVAŠ FORUMIS. Sámedikki politihkalaš neavvu, Eirik Larsen, muitala ahte sámediggepresideanta Silje Karine Muotka galgá Bissovaš Foruma panelas čohkkát láhčit priváhta fitnodagaid olmmošvuoigatvuođaovddasvástádusa. Vuorkágovva: Astrid Helander
FOVSEN-ÁŠŠI BISSOVAŠ FORUMIS. Sámedikki politihkalaš neavvu, Eirik Larsen, muitala ahte sámediggepresideanta Silje Karine Muotka galgá Bissovaš Foruma panelas čohkkát láhčit priváhta fitnodagaid olmmošvuoigatvuođaovddasvástádusa. Vuorkágovva: Astrid Helander

– Sámediggepresideanta Silje Karine Muotka galgá čohkkát panelas ja son hállá Fovsen-ášši birra. Son ráhkkanahttá Foruma digaštallat ášši. Aslat Holmberg lea dieđihan ahte sus lea sáhkavuorru sáles. Mii ovttasbargat maid inuihtaiguin ovddidit ášši ahte Arktiisa guovlu galggašii leat ráfiguovlu, muitala Eirik Larsen.

Alimusrievttit dovddastit

Sámedikki bealis navde 2000 jahkemolsumis, go Norgga alimusriekti celkkii Čáhpesvuovdeduomus ahte olmmáivákkilaččain lei kollektiiva oamastanvuoigatvuohta dan vuovdái, ja maiddái go alimusriekti celkkii Selbu-áššis ahte sámiin lea vuoigatvuohta, ahte dál rievdá Norgga riektevuogádat.

– Muhto nu ii mannan, lohká Larsen, ja muitala easka Fovssen-áššis celkkii alimusriekti ahte sámiin leat vuoigatvuođat. 

– 2001 rájes gitta 2017 rádjái vuoittáhalle sámi vuoigatvuođat. Sámediggi ii lean duđavaš alimusrievtti duomuin gos Ráinná orohat vuoittáhalai 2017:s ja fertii diktit biilageainnu mannat rastá iežaset guohtuneatnama. Dalle cuoiggui dalá sámedikki ráđđelahttu Silje Karine Muotka alimusrievtti almmolaččat. Danin lágidii alimusriekti riekteseminára beannot mánu dás ovdalis. Mii leat duđavaččat Fovsen-duomuin go mii leat oppa áiggi oaivvildan ahte váilevaš máhttu sámi kultuvrra ja sámi riektevuogádaga birra lea váikkuhan ovdalis duomuide. Alimusriekti lea čájehan eará áddejumi Fovsen-áššis, muhto ii duostta dan luohttit ođđa trendan, čilge Eirik Larsen.

Loavkidanrádjá

ON konvenšuvdna SP artihkkal 27 siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra, cealká ahte loavkida eamiálbmogiid jus gieldá dahje hehtte sin eallimis iežaset kultuvrra mielde. Eirik Larsen čilge ahte stáhtat leat navdán ahte šielbmá ovdal go loavkašuhttá lea mealgat alit go dan maid alimusrievttit celket duomuin.

– Dál lea stáhtat ožžon čilgehusa gokko dat loavkašuhttinrádjá manná. Vaikko SP artihkal mearriduvvui 1966:s, de eai geavahišgoahtán sámit dan ovdal go 2000-logus. Čájehuvvo ahte dat lea hui guovddáš ášši. Stuorradiggi lea mearridan ahte dat ON konvenšuvdna galgá gustot Norgga láhkan ja manná ovddabeallái eará lágaid jus lea ruossalasvuohta, čilge Sámedikki ráđđeaddi. 

Geavahit ággan dálkkádatrievdama

Eirik Larsen lohká son lea ovttaoaivilis Holmberggain ahte eamiálbmogat leat unnán váikkuhan dálkkádatrievdamiidda, muhto dat rievdamat leat eanemusat eamiálbmogiidda váikkuhan nu go garra dálkkiid, sullot mat jávket ja goavvedálvvit Sámis go guohtumat lohkkašuvvet.

– Diet sisabahkken lea oahpis midjide, Eamiálbmogat dovdet iežaset duppal geardde ráŋggáštuvvon go galget miehtat sisabahkkemiidda eastadan dihtii roasu masa earát leat váikkuhan, lohká Norgga beale Sámedikki politihkalaš neavvu, Eirik Larsen.

-Almmuhus-