-Almmuhus-
-Almmuhus-
OĐĐASATPorsáŋgu gáibida kollektiiva oamastan­vuoigatvuođa Porsáŋggu gieldda eatna­miidda ja vutnii

Porsáŋgu gáibida kollektiiva oamastan­vuoigatvuođa Porsáŋggu gieldda eatna­miidda ja vutnii

-

-

Porsáŋggu gielddastivrra mearridii ovttajienalaččat gáibidit  Porsáŋggu álbmogii ovddas kollektiiva oamastan- ja geavahanvuoigatvuođaid gieldda eatnamiidda ja Porsáŋgguvutnii. 

Porsáŋggu gielddastivra meannudii miessemánu 19. beaivvi «Retten til og forvaltningen av naturressurser innenfor Porsangers kommunes grenser» dahje vuoigatvuohta ja hálddašeapmi luondduriggodagaide Porsáŋggu gieldda rájáid siskkobealde. Sátnejođiheaddji Aina Borch lei árvalan ovdagoddái ahte gielda gáibida dan álbmoga ovddas. Gielddastivra čuovvolii sátnejođiheaddji ja ovdagotti árvalusa ovttajienalaččat.

– Porsáŋggu gielddastivra mearridii ovttajienalaččat ovdagotti árvalusa. Lei váttis oahpásmuvvat dán áššái, sihke munnje ja earáide. Lei dehálaš geavahit buori áiggi dasa ja oažžut áššiid čilgejuvvot vuđolaččat, lohká sátnejođiheaddji Aina Borch. 

Porsáŋggu gielda sádde Porsáŋggu álbmoga ovddas kollektiiva gáibádusa Finnmárkokommišuvdnii mas gáibida kollektiiva oamastanvuoigatvuođa Porsáŋggu gieldda eatnamiidda ja vutnii. Dasa lassin lea maid lunddolaš gáibidit oamastanvuoigatvuođa Porsáŋgguvuona luondduriggodagaide mat leamaš hirbmat dehálaččat álbmoga birgejupmái don doloža rájes. Porsáŋggu gielda oaivvilda ahte dakkár kollektiiva geavahan- ja hálddašanvuoigatvuohta  attašii Porsáŋggu álbmogii demokráhtalaš vuogi mielde vejolašvuođa hálddašit guovllu buriin vugiin mii livčče lean ávkin olles servodahkii.

PORSÁŊGGU GIELDDASTIVRA 19.05.22. Govas Porsáŋggu gielddadirektevra Bente Larsen, sátnejođiheaddji Aina Borch ja várresátnejođiheaddji Sylvi Josefine Johansen. Šearbmagovva: Porsáŋggu gieldda TV.
PORSÁŊGGU GIELDDASTIVRA 19.05.22. Govas Porsáŋggu gielddadirektevra Bente Larsen, sátnejođiheaddji Aina Borch ja várresátnejođiheaddji Sylvi Josefine Johansen. Šearbmagovva: Porsáŋggu gieldda TV.

– Go mii bargagođiimet iežamet áššiin, de leat maid skielgán veaháš sihke Deanu, Kárášjoga ja Guovdageainnu  cealkámušaide. Mannan čoahkkimis ohcaledje mis muhtumat ahte várra livčče galgan eará guorahallangelbbolašvuohta. Muhto mii sohpe ahte Finnmárkokommišuvnnas lea dat gelbbolašvuohta, joatká Aina Borch.  

– Dán árvalusas háliidehpet maid oamasteami Porsáŋggu vuona riggodagaide. Carstein Smitha lávdegoddi guorahalai dan?

– Mii háliidat dan dahkkot fas ođđasit. Porsáŋgguvuotna ja luossajogat dáidet leat okta dain dehálamos sivain manin Porsáŋggu álbmot lea deike ásaiduvvan, lohká sátnejođiheaddji Aina Borch. 

Gieldda gáibádus álbmoga ovddas 

Gáibádusčállosis čállá gielda earret eará: Finnmárkokommišuvdna dieđihii 16.09.2020 ahte sii kártegohtet dálá geavahan- ja oamastanvuoigatvuođaid Finnmárkkuopmodaga eatnamiidda Porsáŋggus, guovlu 9.  Porsáŋggu gielddastivra jáhkká dan kártema ja kommišuvnna bohtosa sáhttit váikkuhit olu Porsáŋggu álbmogii. Ulbmil lea kártema bokte guorahallat lea go álbmot dološ áiggi rájes ožžon oamastanvuoigatvuođaid guvlui. Dát vuoigatvuođakárten guoská buot eatnamiidda mat leat sirdojuvvon Statskog Finnmárkkus FeFoi.

Vuođđu kommišuvnna bohtosii lea vuđolaš historjjálaš guorahallan ja mo luondduriggodat lea hálddašuvvon doložis dálažii. 2021 juovlamánu viđát beaivi ledje boahtán 14 iešguđetlágan gáibádusa kommišuvdnii sihke Porsáŋggus ja Kárášjogas. Buohkat namuhit buolvvaid árbevirolaš guovllu ávkkástallama, sihke sámi árbevieruid ja giliid soahpamušaid ja geavaheami vai birgejit. Álbmot lea ávkkástallan luonddu ceavzilis árbevirolaš vugiin. Álbmoga mielas berrešedje sii leat dat rivttes oamasteaddjit ja geavaheaddjit Porsáŋggu gieldda eatnamiidda, iige FeFo. Álbmot jearrá geas berrešii leat hálddašanovddasvástádus luondduriggodagaide, gieldda ássiin vai FeFos?

Golmmagielat ja golmmakultuvrra guovlu

Porsáŋggu gielda, oaivvilda nu mo Deanu gielda, ahte stáhta ja FeFo das maŋŋá,  guovllu hálddašeapmi ii dáidde lean nu nanus ahte dát jurdda lea cieggan olbmuid gaskii, ahte kollektiiva vuoigatvuođaid jurdda livčče galgan dasa čáhkket saji. Álbmoga guhkes áiggi birra jagi geavaheapmi muitala ahte sis leat nana vuoigatvuođat. Dan ferte kommišuvdna guorahallat ja mearridit daid eará gáibádusaid ektui. 

Porsáŋggu gielda oaivvilda ahte álbmoga guhkes áiggi luondduriggodagaid ávkkástallan lea nu nanus ahte sii leat dan dihtii ožžon nana geavahanvuoigatvuođaid ja árvvoštallet dat leamaš seamma stuoris go Kárášjoga gieldda álbmogis. Finnmárkokommišuvdna almmuhii 2019 juovllaid ovdal ahte sii árvvoštallet ahte eana- ja geavahanvuoigatvuohta gullá Kárášjoga álbmogii. Jáhkkimis árvvoštallá Finnmárkokommišuvdna dan seamma vuoigatvuođa Porsáŋggu álbmogii maid.

Vuođđolága 108. paragráfa dadjá ahte stáhtas lea erenoamáš ovddasvástádus áimmahuššat ahte sámi álbmot beassá ovdánahttit iežaset giela, eallinvuogi ja servodateallima. Porsáŋgu lea golmmagielat ja golmmakultuvrra gielda, gos olu mearrasámit ja kvenat ásset. Álbmot vásiha dávjjibut ja dávjjibut ahte báikeolbmot duvdiluvvojit eret iežaset árbevirolaš meahcástallan- ja bivdoguovlluin go eatnamat šaddet priváhta oamasteapmái. Gielda bivdá kommišuvnna áimmahuššat ahte maiddái mearrasámiid ja kvenaid kultuvra ja eallinvuohki  beassá ahtanuššat seamma láhkai go boazodoallu. Báikeolbmuid historjjálaš meahcástallan-, bivdo- ja guolástanvuoigatvuođaid fertešii nannet.

Árvvoštallet go dohko jovdet

Ávvir lea jearran Finnmárkokommišuvnna jođiheaddjis, Jon Gauslaas, áigu go kommišuvdna guorahallat Porsáŋggu álbmoga historjjálaš vuoigatvuođaid Porsáŋgguvuona riggodagaide. 

– Eat leat nu guhkás joavdan guorahallat Porsáŋggu gieldda vuoigatvuođagáibádusaid. Eat leat árvvoštallagoahtán gáibádusaid mat leat boahtán deike. Go álggahat iežamet barggu Porsáŋggu gielddas.

– Carsten Smith riddolávdegoddi guorahallanbargu 2000-logu álggus han hilgojuvvui? 

– Juo, ii ge čuovvuluvvon. Dat lei riddoguolásteami hálddašeami birra. Kommišuvnna mandáhta mii guoská riddoguolásteapmái lea kárten priváhta geavahanvuoigatvuođaid vuonain. Mii árvvoštallat oamastanvuoigatvuođa gáibádusa go nu guhkás joavdat. Mii árvvoštallat buot gáibádusaid mat gullet kommišuvnna mandáhttii, deattuha Jon Gauslaa.

-Almmuhus-