-Almmuhus-
-Almmuhus-
OĐĐASATNuorat váillahit okta­vuođa poli­tihkkáriiguin: – In dieđe boađán go jienastit vaikko beasan

Nuorat váillahit okta­vuođa poli­tihkkáriiguin: – In dieđe boađán go jienastit vaikko beasan

-

-

Boahtte jagi soitet 16- jahkásaččat beassat jienastit suohkan- ja fylkkaválggain, muhto Guovdageainnu eanetlohkku nuoraidskuvlla 15- ja 16-jahkásaččain dadjet ahte eai áiggo jienastit, dahje eai dieđe vel áigot go jienastit, vaikko oččoše dan vejolašvuođa. – Mii eat dieđe guđe politihkkár dahje bellodat áigu bargat daiguin áššiiguin mas mii beroštit, dadjaba Mia Andrea ja Iver Máhtte.

Mia Andrea Pulk ja Iver Máhtte Buljo vázziba 9. luohkkás Guovdageainnu nuoraidskuvllas. Soai deavdiba 16 jagi boahtte jagi, seamma jagi go boahtte suohkan-ja fylkkaválggat leat. Jus Gurutbellodaga evttohus dohkkehuvvo Stuoradikkis de mearkkaša dat ahte Mia Andrea ja Iver Máhtte beassaba jienastit sihke suohkanválgga- ja fylkkaválgga oktavuođas 2023:s.

Norgga Gurutbellodat lea ovddidan Stuoradiggái evttohusa rievdadit válgalága nu ahte 16- jahkásaččat galget beassat jienastit suohkan- ja fylkkaválggaid oktavuođas. Bellodat oaivvilda ahte suohkanlaš ja fylkkadási politihkalaš mearrádusat váikkuhit earenoamáš ollu boarraseamos nuoraide ja ahte danne galgá sis leahkit riekti báikkálaččat beassat earret eará váikkuhit dasa gii sin jiena galgá ovddastit bušeahttabargguid oktavuođas.

Gurutbellodaga evttohus lea ahte buohkat geat leat deavdan dahje devdet 16 jagi válgajagis, sii galget beassat jienastit jus leat dahje leat leamaš registrerejuvvon Norgga ássin. 

Nuorat geat eai leat Norgga stáhtaborgarat galget beassat jienastit jus leat orron Norggas maŋemus golbma jagi ovdal válgabeaivvi dahje leat leat stáhtaborgarat eará Davvi riikkas ja leat čálihuvvon Norgga ássin álbmotregisterii ovdal geassemánu 30. beaivvi válgajagis.  

Gurutbellodaga evttohus galgá meannuduvvot Stuoradikkis giđa mielde. 

Váillahit oktavuođa politihkkáriiguin

Mia Andrea lohká áigut jienastit jus oažžu dan vejolašvuođa. Son lohká háliidit leahkit mielde váikkuheame dasa ahte makkár sátnejođiheaddji Guovdageainnus lea, muhto seammás lohká váttis diehtit gean ja maid galgá jienastit go ii dieđe nu ollu suohkanpolitihka birra.

– Jus mii galgat jienastit de fertejit politihkkárat boahtit muitalit midjiide sin birra, dadjá Mia Andrea.

Iver Máhtte ii loga iežas nu áŋgirit beroštit politihkas ja maiddái son jáhkká ahte jus 16-jáhkasaččain galgá leahkit vejolašvuohta diehtit maid galget jienastit, de fertejit politihkkárat šaddat čeahpibut nuoraide muitalit sin váibmoáššiid birra.

Nu movt dál lea de ii dieđe Iver Máhtte áigugo jienastit jus oažžu dan vejolašvuođa.

– Politihkkárat galggaše boahtit muitalit eambbo midjiide vai mii diehtit gii oaivvilda maid dain áššiin main mun beroštan. Mun beroštan boazodoalus ja meahcastallamis, muhto in dieđe makkár politihkkár áigu daiguin áššiiguin bargat, dadjá Iver Máhtte.

Nu movt dilli lea dál de eaba oainne ávkki ahte 16-jáhkasaččat besset jienastit jus eai oaččo eambbo dieđuid politihkkáriin.

– Politihkka ii leat nu miellagiddevaš dan divas go eat dieđe dan birra nu ollu, eará go dalle go láhkonišgohtet válggat, dadjaba nuoraguovttos.

Háliidit váikkuhit

Ávvir lea finadan Guovdageainnu nuoraidskuvllas humadeame sihke 9. – ja 10. luohkká ohppiiguin.

10. luohkká ohppiin dadje gávcci oahppi 25 oahppis ahte áigot jienastit jus ožžot dan vejolašvuođa. 17 oahppi eai áiggo jienastit dahje eai dieđe áigot go jienastit suohkan- ja fylkkaválggaid oktavuođas.

– Munnje ii leat nu dehálaš jienastit, lohká okta 10. luohká oahppi.

– Mii eat dieđe doarvái ollu politihka birra. Orro nu ahte ferte diehtit hui ollu ovdal sáhttá jienastit, dadjá nubbi oahppi.

Áššit mat sin mielas leat dehálaččat ja masa sii háliidivčče váikkuhanvejolašvuođa leat earret eará áššit mat gusket faláštallanfálaldagaide. Máŋggas 10. luohkás namuhit ahte livččii dárbu buoridit spábbačiekčanfálaldaga, buoridit spabbačiekčanšillju sihke olgun ja siste.

Muđui oaivvildit nuorat ahte Guovdageainnus dárbbašuvvojit eambbo viesut ja ásodagat, ja ahte luottat galggaše divvojuvvot.

– Dáppe galggašii gávpeguovddáš maid leahkit, dadjá okta oahppi.

16- JÁHKASAČČAT: Guovdageainnu skuvlla 10. klássa oahppit váillahit oktavuođa politihkkariiguin ja ahte oččoše eambbo dieđuid sis movt sin jienasteamis livččii ávki. Govva: Iselin Skum
16- JÁHKASAČČAT: Guovdageainnu skuvlla 10. klássa oahppit váillahit oktavuođa politihkkariiguin ja ahte oččoše eambbo dieđuid sis movt sin jienasteamis livččii ávki. Govva: Iselin Skum

Ipmirda nuoraid

Guovdageainnu várresátnejođiheaddji, Isak Ole. J. Hætta (Gurutbellodat), lohká ipmirdit ahte nuoraide lea váttis diehtit maid galget jienastit, muhto jáhkká dán rievdat jus nuoraide boahtá vejolašvuohta geavahit iežaset jiena. Son doarju iežas riikkabellodaga evttohusa ahte 16-jáhkasaččat galget beassat jienastit suohkan- ja fylkkaválggaid oktavuođas.

– Lea oalle duohta nuorain ahte politihkkárat eai leat válljen fokuseret sin, go dihtet ahte nuorat eai beasa mielde jienasteamis. Mun jáhkán ahte dat rievdá jus šaddá nu ahte 16-jáhkasaččat maid besset jienastit suohkan- ja fylkkaválggain ja ahte politihkkárat bohtet váldit eambbo oktavuođa nuoraiguin, dadjá Hætta.

Son jáhkká maid nuorain boahtá rievdat beroštupmi politihkkii go dihtet ahte sin jietna lea mielde váikkuheame. 

– Mun dovddan ollu nuoraid go lean bargan nuoraiguin guhká. Min nuorat leat servvodatberošteaddjit, sis leat ollu buorit jurdagat ja sii jurddašit jierpmálaččat. Go sii ožžot váikkuhanvejolašvuođa, de mun jáhkán sii šaddet vel eambbo áŋgirat ja ahte álget jurddašit eambbo dan birra movt sii sáhttet váikkuhit. 

DOARJU JIENASTANVEJOLAŠVUOĐA: Isak Ole J. Hætta lohká iežas guhká juo oaivvildan ahte 16- jahkásaččat galggaše beassat jienastit – Nuoraid ii galgga badjelgeahččat, sii leat servvodatberošteaddjit ja sis leat buorit jurdagat, dadjá Hætta. Govva: Iselin Skum
DOARJU JIENASTANVEJOLAŠVUOĐA: Isak Ole J. Hætta lohká iežas guhká juo oaivvildan ahte 16- jahkásaččat galggaše beassat jienastit – Nuoraid ii galgga badjelgeahččat, sii leat servvodatberošteaddjit ja sis leat buorit jurdagat, dadjá Hætta. Govva: Iselin Skum

– Nuorat leat min boahtteáigi

Hætta mieđiha ahte jus láhkarievdadus šaddá gustovaš, de lea politihkkáriid bargu boahtte válggaide álgit rekrutteret nuoraid ja muitalit eambbo politihka birra sidjiide, nuoraid giela mielde. 

– Eai buot nuorat boađe álgit beroštit politihkas ja servvodagas vaikko besset jienastit, muhto sii geat dahket dan leat min boahtteáigge politihkkárat. Nuorat oidnet servvodaga veaháš earaládje go maid eallilan olbmot dahket. Go sin oažžut fárrui de bohtet eambbo oainnut ovdán.

– Nuorat ipmirdit ja beroštit makkár servvodat galgá leahkit. Politihkkáriid bargu lea oažžut singuin oktavuođa, doallat sidjiide diehtojuohkima, muitalit movt dát vuogádat doaibmá ja man buorre vejolašvuohta sis lea váikkuhit, dadjá Hætta. 

-Almmuhus-