-Almmuhus-
OĐĐASAT Kronihkka: Váhne­miid alkohola­geava­heapmi dahká juovllaid isso­rassan ja váttisin mánáide

Kronihkka: Váhne­miid alkohola­geava­heapmi dahká juovllaid isso­rassan ja váttisin mánáide

-

-

Váhnemiid alkoholageavaheami geažil vásihit olu mánát juovllaid sihke issorassan ja váttisin. 

Nagodat go don ollašuhttit du máná stuorámus sávaldaga dáid juovllaid. Juovllat lahkonišgohtet ja aviissain, vahkkobláđiin, TV:s, rádios ja interneahta lea olu olu govat movttegis mánáin ja bearrašiin geat illudit juovllaide. Skuvllat álget juo gaskamuttus skábmamánu ságastallat juovllaid birra.

Ságastallat dan birra maid borret juovllaidáigge, gos ávvudit juovllaid, geasa addá gii ge skeaŋkkaid ja maid sávvet juovllaide.

Buot dat loktejit mánáid vuordámušaid juovllaide. Mánát geaiguin mii ságastallat sihke illudit ja baluin vurdet juovllaid.

Dađibahábut leat muhtun mánát máŋgga geardde vásihan ahte juovlavásáhusat leat dego váivves niehkun šaddan váhnemiid alkoholageavaheami geažil.

Liikká sii illudit, ja sávvet ahte dát juovllat šaddet earálágánat go ovddit juovllat.

Mánát gáddet ahte sii sáhttet váikkuhit šaddet go fiinna juovllat vai eai, ja geahččaladdet iešguđetlágán vugiid nagodit dan: •  Sii geahččalit čiehkat bohttaliid • Geahččalit eastadit riidduid čuožžileames váhnemiid gaskkas   • Geahččalit sirdit fokusa váhnemiid gaskkas  ja álget ovdamearkka dihte rigeret dahje leat «kloavdnan» ja nu geassit fuomášumi alcceseaset. • Sii váldet vára unnit oappáin ja vieljain ja geahččalit veahkehit ruovttus nu olu go nákcejit.

Go de čájehuvvo ahte dat maid sii leat dahkat, ii dattetge doaibman, de gesset siva alcceseaset go dán jagi maid manai boastut.

Sii eai leat leamašan «doarvái čeahpit» ja sivahallat iežaset go eai lihkostuvvan.

Boađusin dás lea ahte šaddet ođđasit ja ođđasit vásihit ahte eai lihkostuvvan.

Dutkan ja bearašsuodjalusa vásáhusat čájehit ahte muđui bearáš ja fuolkkit eai lea doarjjan mánáide bearrašiin gos lea jugešvuohta ja veahkaválddálašvuohta.

Mánát vásihit ahte bearraša alkoholageavaheami ii leat fáddá mas rávesolbmot beroštit, iige oktage ságastala mánáiguin alkoholageavaheami birra.

Mánát dihtet ahte sin ruovttu alkoholageavaheapmi lea fáddá man birra ii galgga earáiguin ságastallat, dat lea ášši mii gullá dušše sin bearrašii. Sii vásihit maid alkoholageavaheami heahpadin, ja olu mánát eai hálit olbmáid váldit ruoktot mielde go ballet ahte sii galget de fuomášit juoidá.

Rávesolbmot geat muitalit sin bajásšaddama birra bearrašis gos ovttas dahje goappašat váhnemiin leat leamašan alkoholaváttisvuođat, lohkat ahte ii oktage dadjan maidege, ii skuvllas, ii veahkkeapparáhtas, ii bearaš/fuolkkit, eai valáštallanjođiheaddjit, eai ránnját dahje earát.

Maid sávvet mánát ahte olbmot sin birrasis galget dahkat? • Mánát sávvet ahte eará rávesolbmot hálaše sin váhnemiiguin alkoholageavaheami birra, nu ahte sii eai dárbbaš okto eallit dán dilis. •Rávesolbmot fertejit oaidnit mánáid ja jearrat sis mo sis lea dilli. Váhnemiid alkoholageavaheapmi ii jávkka vaikko dan birra ii ságastala mánáiguin. • Mánát sávvet ahte rávesolbmot váldet ovddasvástádusa, eai ge geassát dan geažil vai ieža eai galgga vásihit unohisvuođaid.

Mii bearašsuodjalusas diehtit ahte alkoholageavaheapmi sáhttá dagahit veahkaválddálašvuođa maid. Váhnemat dadjat dávjá ahte «mánát eai leat oaidnát dahje gullan maidege, sii ledje oađđime».

Mánát muitalit midjiide ahte sii leat leamašan vihtaniin sihke juhkamii ja veahkaválddálašvuhtii, ja ahte sii «dihte» juo árraeahket mo dat manná.

Váhnemiid čilgehus ahte mánát eai dieđe maidge, eai leat oaidnán maidege dahje gullan maidege, ii heive dainna maid mánát ieža muitalit.

Háliidat go don addit du mánáide dan maid sii eanemusat sávvet? – alkoholakeahtes juovllaid.

Mánáid-, nuoraid- ja bearašdirektoráhta Regiovdna Sámi gealboguovddáža seniorráđđeaddi Ristin Kemi. Vuorkágovva: Kila Anti
Mánáid-, nuoraid- ja bearašdirektoráhta Regiovdna Sámi gealboguovddáža seniorráđđeaddi Ristin Kemi. Vuorkágovva: Kila Anti

Kronihkkačálli: Mánáid-, nuoraid- ja bearašdirektoráhta Regiovdna Sámi gealboguovddáža seniorráđđeaddi Ristin Kemi

Sámas: Ávvir

- Advertisement -
-Almmuhus-