-Almmuhus-
OĐĐASAT Gullan ollu garra fearániid

Gullan ollu garra fearániid

-

-

Duohtavuođakommišuvdna lea juo ožžon máŋgalogi dáruiduhttinvásáhusa sápmelaččain.

– Dat nu bávččaga gohčoduvvot plastihkkasápmelažžan ja máhkašsápmelažžan , muitala okta gii lea vásihan dáruiduhttima NTB dieđuid mielde. Dál lea Stuoradiggi čoaggime vásáhusaid sis geat leat dovdan dáruiduhttima gorudis.

– Mu máttarváhnemat áhčibealde fertejedje lonuhit goarggu go áigo eatnama oastit. Dolin lei mis čáppa sámi goargu. Dál mis lea eará dáža-goargu. Sáhttá lohkat ahte eiseválddit eai rievidan dušše min giela ja identitehta mii dása gullá. De válde min nama maid, čállá Ruth Bech, gii lea okta sápmelaš gii lea muitalan iežas vásáhusaid birra Duohtavuođa-kommišuvdnii. 

Čiegadan guhká

NTB čállá ahte kommišuvdna lea ásahuvvon Stuoradikkis, vai besset guorahallat vearrivuođa mii dahkkui sápmelaččaide, kvenaide ja norggasuopmelaččaide dan rájes go dáruiduhttinpolitihkka álggahuvvui 1850-logus. Kommišuvnna jođiheaddji Dagfinn Høybråten muitala ahte sii leat ožžon juo 60 vásáhusa, sihke čálalaččat ja báddejuvvon. Olbmot maid  sáhttet bivdit muhtuma boahtit jearahallat sin.

– Juoga mii buohkain vuhtto lea ahte čearddalaš duogáš, kultuvra duogáš ja giella lea čadnon heahpanaddamii. Dat dagaha ahte olbmot čiegadit dahje jaskkodahttet sin identitehta. Mii áiggošeimmet oažžut olbmuid rahpasit fas go bovdet sin muitalit iežaset vásáhusaid birra, muitala Høybråten NTB:ii. Son ja 11 eará kommišuvdnalahtu leat jagi bargan gártet dáruiduhttinpolitihka ja dan váikkuhusaid. 

Garra muitogovat

Høybråtena mielas leat olbmuin garra mánnávuođamuittut.

– Mánát lea earenoamáš hearkkes dilis. Go de bohtet skuvlasystemii ja ožžot gullat ahte fertejit guođđit giela ja kultuvrra maid ruovttus leat oahppan. Ja de galget šaddat dáččan. Mii leat ožžon garra ovdanbuktimiid mat muitalit maid dat dahká mánnái go vásiha dan, muitala Høybråten.

Gorudis dovdá

Ruth Bech muitala NTB:ii ahte son mearkkaša dáruiduhttima gorudis, ovdamearka dihte go sámit lea bieđganan.

– Dat nu bávččaga go gohčoduvvo máhkašsápmelažžan, plastihkkasápmelažžan. Dán háve leat sápmelaččat ieža geat dan dahket, go meinejit sii dat leat dat albma sápmelaččat go besse dáruiduhttimis. Ja mis geain lea sámi sohka ja varra, muhto eat máhte giela, mii eat leat albma sápmelaččat, čállá son.

Kommišuvdna maid galgá guorahallat čálalaš gálduid ja eará dokumentašuvnna. Čavčča 2022 almmuhuvvo raporta gos váikkuhusat dáruiduhttimis bohtet ovdan ja evttohit viidáset soabahandoaimmaid.

- Advertisement -
-Almmuhus-