-Almmuhus-
-Almmuhus-
OĐĐASATGii oažžu luohttámuša jođihit NBR?

Gii oažžu luohttámuša jođihit NBR?

-

-

Ávvir lea gažadan NBR jođiheaddjekandidáhtaid, ja okta gažaldat lea earret eará mat leat sin persovnnalaš attáldagat buoridit eaŋkil boazosápmelačča árgabeaivvi.

Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvvi (NBR) jođiheaddjeámmát lea válggas, ja dál leat válgálávdegoddái boahtán máŋga  jođiheaddjeevttohasa. 

Buot golbma evttohasa leat ožžon gažaldagaid e-poasttas geassemánu 10. beaivvi. Evttohas Nils Ante Eira ii leat vástidan e-poastta. Ávvir lea geahččalan oažžut su vástidit, muhto son ii loga astat. NBR jođiheaddjeválggat čađahuvvojit lávvardaga geassemánu 18 beaivvi riikačoahkkima oktavuođas. Guovtti vástádusa sáhtát lohkat vuollelis dán áššis. Vuolemusas ges maid Nils Ante Eira lea ovdal dadjan Ávvirii go su báikkálaš searvi evttohii su evttohassan jođihit NBR

Olles stivra válggas

NBR lágida riikačoahkkima geassemánu 17. ja 18. beaivvi Muoffies, ja olles NBR stivra lea válggas. Pandemiija geažil lea riikačoahkkin máŋgii maŋiduvvon. Leat delegáhtat juohke báikkálaš searvvis ja NBR stivrralahtut geat sáhttet jienastit válggas. 

Gažaldagat maid leat ovddidan NBR jođiheaddjeevttohasaide:

Maid ferte NBR buoridit?

Boazodoallošiehtadus ásahuvvui vai buoridit birgejumi boazodoalus, muhto áiggi mielde lea rievdaduvvon vai lea buvttadeapmi vuođđun. Lea go dárbu fas ásahit vuođđodoarjaga boazodolliide?

Lea go dárbbu ođasmahttit boazodoallošiehtadusa?

Maŋimuš áigge leat oaidnán dálkkádatrievdamiid váikkuhusaid. Mo sáhttá boazodoallošiehtadusa buoridit dan ektui?

Mat leat dus persovnnalaš attáldagat mat sáhttet buoridit eaŋkil boazodoalli árgabeaivvi?

Manne leat don rivttes NBR jođiheaddji?

Berit Marie P. Eira

Guovdageainnu Johttisámiid Searvi lea evttohan guovdageaidnulačča Berit Marie P. Eira evttohassan. Berit Marie P. E. Eiras lea guhkes politihkalaš hárjáneapmi. Son lea leamaš smávit lávdegottiin, boazodoallostivrras ja Sámediggeráđis, ja lea ain dál sihke NBR ja Guovdageainnu suohkana stivrras ja Sámedikkis politihkkárin.

GEARGGUS:  Berit Marie P. E. Eira lea gearggus jođihit NBR organisašuvnna. Vuorkágovva: Marit Elin Kemi
GEARGGUS:  Berit Marie P. E. Eira lea gearggus jođihit NBR organisašuvnna. Vuorkágovva: Marit Elin Kemi

Miellahtuid háhkat

– NBR:s lea hirbmat olu bargu, muhto bargá bures ja duođas áššiiguin dál. Hástalus lea ahte organisašuvdna lea unni go jurddaha man olu olbmot leat ealáhusas. Dasa fertešii gávdnat vugiid movt čohkke eambbo miellahtuid.

– Dagahan ahte boazologut leat bisson dássedin

– Boazodoallu lea ealáhus ja biebmobuvttadeaddji seamma ládje go eará biebmobuvttahanealáhusat. Dat mearkkaša ahte dan ektui man olu vuovdit gávpebohccuid, de oažžut mii doarjaga boazodoallošiehtadusa bokte.

– Lea čájehuvvon ahte dálá doarjjaortnegat, nu go buvttadandoarjja ja miessedoarjja leat dagahan ahte boazologut leat bisson dássedin, miessešaddu lea buorránan ja deattut loktanan.

– Go doarjjaortnegat leat nu buorit go dál leat, de dat movttiidahttá buvttadit bures. Dat lea maid dagahan ahte bohccobiergomárkan lea lassánan ja dat sihkkarastá ahte mii fas jođihit buori haddái bierggu.

– Vuođđodoarjja (flattilskudd) livččii buorre guovlluid mielde. Guovlluide gos leat nu stuora boraspirevahágat ahte lea hástalus olahit doarjjaortnegiid. Jagit goas goavvedálvvi hástalus lea, sáhttá maid dat lea ávkin sidjiide geat eai dan dihte olit doarjaga. Maiddái nuoraide, geat leat easkaálgit, soaittášii leat vuođđodoarjja ávkin.

– Muhto mu jurdda lea maid ahte jus doarjjaortnet ii leat čadnon min buvttadeapmái, muhto vuođđodoarjagii, de lea bahá ahte stáda oaivvildišgoahtá ahte boazodoallit birgejit unnán bohccuiguin. Nu bággegohtet fas unnidit ealuid vai šaddá sadji sisabahkkemiidda, nu go ruvkkiid, bieggamilluid jna. Nubbe ballu lea fas ahte jus stáda ásaha dušše vuođđodoarjaga, de sáhttet oba oallugat oažžut arvat unnit doarjaga go dan maid dál ožžot buvttadeami ektui.

Buoridanmunni šiehtadusas

– Juohke áššis lea álo buoridanmunni. Nu maiddái boazodoallošiehtadusas. Jus galggan namuhit maide, de galggašii addot olles šiehtadallansupmi NBR:i ja doppe siskkildasat juhkkot. Dat lea danin go dávjá lea nu ahte stáda ii mieđit daid gáibádusaid maidda NBR áiggušii vuoruhit ruđa.

– Šiehtadusruđa bidjat dálkkádatrievdanváikkuhusaide

– NBR lea guhká juo bargan ahte šiehtadusas galgá maid ruhta dálkkádatrievdamiid ektui. Maŋemus jagiid leat leamaš goavvedálvvit ja mii leat garrasit bargan oažžut liigedoarjagiid boazodollui. NBR lea earret eará gáibidan dálkkádatdoarjaga seammaládje go eanandoalus. Mii leat maid gáibidan bidjat ruđa iešguđet dálkkádatrievdandoaimmaide. Mii leat maid šiehtadallanlávdegottis ságastallan ahte dađi bahábut dáidá nu ahte boahtteáiggis ferte eambbo álgit šiehtadusruđa bidjat dálkkádatrievdanváikkuhusaide.

Dovdá mo politihkalaš máilbmi doaibmá

– Lean riegádan, bajásšaddan ja náitalan boazodollui. Mun lean leamaš boazodoallopolitihkar dan rájes go ledjen hui nuorra. Mu árgabeaivi lea boazodoallu ja danin leat boazodoalloáššit mu váimmus ja nu barggan duođalaččat áššiiguin. Earret eará lean leamaš NBR stivrras ja šiehtadallanlávdegottis vihtta jagi, Boazodoallostivrras 12 jagi ja dál lean várrelahttu. Lean leamaš ja lean Sámedikkis ja maiddái Sámediggeráđis. Suohkanstivrras ja olu eará ámmáhiin. Daid bokte lean oahppan hui olu movt politihkalaš máilbmi doaibmá ja ožžon olu oktavuođaid mat leat ávkin. Mun in bala dadjat go lea juoga man duođas oaivvildan. Mun lean hui vuoiggalaš ja dat maid dagaha ahte vuorjašuvan go dovddan ahte boazodoallu meannuduvvo eahpevuoiggalaččat. Dat dagaha ahte doarun vel garraseappot min ealáhusa ovddas, vai mis galgá buorre dilli min árgabeaivvis iežamet árbejuvvon ealáhusas, ja ahte mii diehtit ahte min boahttevaš buolvvain maid lea boahtteáigi ealáhusas.

– Sáhtán maid lasihit ahte lassin politihkalaš vásáhusaide leat maid mus teorehtalaš oahput nu go boazodoalu bachelor, praktihkalaš pedagogalaš oahppu, gávpe- ja kánturoahppu ja lassin boazodoalloskuvla. Teorehtalaš oahput dahket maid ahte čállin ja ákkastallan manná njuovžileappot.

– Ovddit gažaldagaid vástádusaid ektui lean mun rievttes olmmoš juste dál jođihit NBR, vástida Berit Marie P. E. Eira .

Inge Even Danielsen

NBR stivra lea konstitueren Inge Even Danielsena doaibmi jođiheaddjin dassái go riikasearvi vállje ođđa.

Ellinor Marita Jåma lea luohpan jođiheaddjin, go lea virgáduvvon Ravrvihken tjïelte suohkandirektevran.

Inge Even Danielsen lea Åarjel-Dajven Båatsoesaemieh/Sør-Trøndelag og Hedmark Reinsamelag  jođiheaddji.  Son lea hárjánan politihkkár ja leamašan NBR vuogádagas guhká.  

HÁLIDA JOATKIT: Doaibmi NBR jođiheaddji Inge Even Danielsen háliida joatkit ámmáhis. Vuorkágovva: Marit Elin Kemi.
HÁLIDA JOATKIT: Doaibmi NBR jođiheaddji Inge Even Danielsen háliida joatkit ámmáhis. Vuorkágovva: Marit Elin Kemi.

– Gulahallan ferte buoriduvvot

– Ferte bargat dan ala ahte nannet hálddahusa bealli organisašuvnnas, ja siskkáldas gulahallan ferte buoriduvvot sakka. Guoská maid diehtojuohkimii earáide, lea dehálaš vai olaha rabasvuođa ja čalmmustuvvo dat dehálaš bargu mii dahkko NBR:s, Maŋemuš jagi lea Anja Guttorm Graven virgáduvvon gulahallanmielbargiin. Son bargá dan ovdii ahte oažžot sadjái bargorusttegiid, earret eará ođđa ruovttosiiddu. Sávvamis NBR sáhttá hui fargga virgádit olbmo geas lea dat fágasuorgi ja gelbbolašvuohta.

– Ortnegat mat eai leat čadnon buvttadeapmái

– Ii leat várra áibbas riekta. Leat olu ortnegat šiehtadusas mat eai leat čadnon buvttadeapmái nu guhká go obbalaš gáibádusat olahit buhtadusa leat olahuvvon. Go lea sáhka buvttadandoarjagis, de árvidan ahte lea sáhka miesse- ja njiŋŋelasnjuovvandoarjagis ja buvttadeamis.  Oktiibuot lea sáhka 71,4 millijovnna ruvdnosaš rámmas mas lea 180 miljovnna. 

 – Buvttadeapmi galgá bálkkašuvvot

– Mun bealistan oaivvildan ahte buvttadeapmi galgá bálkkašuvvot. Dat movttiidahttá juohke boazosápmelačča ja lea dehálaš oažžut buoremus hatti biergooastis ja go buvttadanvolumas lea nu stuorra váikkuhus das man bivnnut boazobiergu lea márkanis. Maid mun oaivvildan dán oktavuođas ii leat nu dehálaš, muhto maid organisašuvdna mearrida maid jođiheaddji ja stivra galget bargat.   

– Okta eará ášši lea, lea go vejolašvuohta olahit maidige oanehis áiggis, go sihke Stuorradikki posišuvdna ja opposišuvdna leat ovttaoaivilis man dehálaš lea doarjut buvttadeami.

– NBR duohken mearridit

– Boazodoalošiehtadus ja maid NBR galgá bargat lea olles áigge organisašuvnna duohken mearridit. Lea okta ášši mii munnje lea dehálaš, ja dat lea doalahit šiehtadallama ja váldošiehtadusa gaskal stáhta ja NBR. Váldošiehtadus berre leat soddjil dainna lágiin ahte sáhttet dahkkot rievdadusat mat leat heivehuvvon áigái mas mii eallit. 

– Rivttes bálgás dálkkádatrievdan-áššis

– Mun oaivvildan ahte mii leat rivttes bálgás mii guoská váidudit dálkkádatrievdamiid negatiiva beliid.  Dat mearkkaša ahte mii leat huksen orohagaid heahtefoanddaid ja nationála heahtegearggusvuođafoandda. Dasa lassin fertet maid digaštallat siskkáldasat organisašuvnnas mo galgat nannet gearggusvuođa. Mii fertet maid rievdadit heahtegearggusvuođafoandda ja orohatheahtefoandda láhkanjuolggadusa vai sáhttet geavahuvvot eará roasuin go guohtonroasu oktavuođas. Seammás oainnán ahte mii berret maid geahččat guohtondoarjjaortnega oassin dálkkádatheiveheapmái, nu go leat evttohan maŋemuš NBR gáibádusas stáhtii. Lea dehálaš muitit ahte dálkkádathástalusat bohtet lassin eará hástalusaide mat leat ealáhusas. Lea dárbu maid nannet suodjalusa boazoealáhusa areálaide nu go sisabahkkemiidda ja eará heađuštusaide.  

– Oainnán ollislaš govva

– Mu attáldat lea oaidnit ollislaš gova, ja lea bajilgeahčču boazodollui. Munnje lea dehálaš ahte NBR:s galgá 

máhttu ja dovdat olles boazoealáhusa miehtá Norgga.  NBR galgá bargat buot orohagaid ovddas mat dárbbašit veahki. Lea maid okta dovddastat ahte buohkain lea seamma rievttit ja geatnegasvuohta siskkáldas orohagas/siiddas.  Dan sivas lea dárbu ahte NBR lea nanus buoridan dihtii boazoealáhusa rámmaeavttuid. 

– Stuorra fierpmádat

– Mun lean guhká leamašan organisašuvnnas ja dovddan dan bures. Dovddan olles boazoealáhusa miehtá Norgga ja dan lean iežan barggu oktavuođas NBR stivrras háhkan. Dasa lassin lean maid háhkan alccen stuorra fierpmádaga juohke dásis miehtá Norgga, mii lea hui dehálaš go lea NBR jođiheaddji. Jođiheaddjin de galgá gulahallat bures ealáhusain, muhto seamma dehálaš lea gulahallat eiseválddiiguin. Lea maid dehálaš dovdat politihkalaš vuogádaga ja doallat oktavuođa politihkkáriiguin beroškeahttá bellodatgullevašvuođas. Jođiheaddjis galgá boazodoalu čielga jietna ja álohii ovddidit dan maid organisašuvdna ja stivra leat mearridan. Lihkostuvvat jođiheaddjin de maid gáibida ahte lea doaibmi stivra. NBR givrodat lea ahte juohke orohatguovllus lea stivrralahttu NBR stivrras.  

Váibmoášši areálasuodjalus

Nils Ante Eira lea ovddidan ovdal ahte su váibmoáššit leat earret eará boazodoalu areálasuodjalus, ja HMS boazodoalus. Son dajai dalle go evttohuvvui NBR jođiheaddjin, ahte son lea hui ilus go oaččui jearaldaga, ja lohká iežas hui gearggusin ámmáhii.

– Lean hui ilus go leat nammadan mu. Mun lean gearggus, mus leat motivašuvdna ja beroštupmi ovdánahttit organisašuvnna ja boazoealáhusa. Leat ollu dehálaš ášši boazoealáhusas dál, earret eará dálkkádatrievdan, man mii dál vásihit, ja meahcceelliid hástalusat leat juohke sajis dan maid oaidnit juohke giđa, logai dalle Nils Ante Eira.

Su mielas eai galgga NBR jođiheaddjis čanastagat politihkalaš bellodagaide ja Sámediggái vai lea  bealátkeahttá. Son logai maiddái dalle iežas árvvoštallan vuđolaččat ja gávnnahan ahte dál lea áigi válmmas gilvalit NBR jođiheaddjeámmáhis.

– Lean árvvoštallan ahte mus lea áigi, motivašuvdna ja beroštupmi dán bargui. Lean bures guorahallan go dieđán ahte gáibida olu olbmos, dajai son.

Loga maid:
Okta lea geassá­dan – njealját jođiheaddje­evttohas fas evtto­huvvon

  

-Almmuhus-