-Almmuhus-
-Almmuhus-
OĐĐASATDuodji Reader geasuhii ságastallamii

Duodji Reader geasuhii ságastallamii

-

-

Sámi allaskuvlla ja Norwegian Crafts ovttasbarggu boađus lea girji «Duodji Reader» mii almmuhuvvui Guovdageainnus mannan maŋŋebárgga ja beaivvi maŋŋá Kárášjogas. 

Ođđa girjjis leat guoktenuppelot čállosa duoji birra mat leat almmuhuvvon 1960-logu rájes gitta dássážii. Čállosat mat leat čállojuvvon dáro- dahje ruoŧagillii leat jorgaluvvon čálli sámegielsuopmana mielde, nu mo Iver Jåks, Lars Pirak ja Maja Dunfjeld čállosat. Buot čállosat girjjis leat velá jorgaluvvon eŋgelasgillii. Girjji almmuheapmái leaigga girjji doaimmaheaddjiguovttos ja Sámi allaskuvlla professorat Gunvor Guttorm ja Harald Gaski boahtán, ja Norwegian Crafts direktevra Hege Henriksen ja prošeavtta jođiheaddji Tonje Kjellevold leaigga maiddái boahtán. 

– Šattai hui buorre ságastallan duoji ja girjji duogáža birra, mii galgá ge oažžut johtui ságastallama duoji, duddjoma ja buot mii lea čadnon duojára eallinvuohkái, lohká Gunvor Guttorm.

Su mielas lei somá go olbmot árvaledje fas gávnnadit jagi geahčen, go de leat olbmot lohkan girjji ja de besset ságastallat dan birra. 

– Girji lea jorgaluvvon eŋgelasgillii dan dihte go galgá doaibmat riikkaidgaskasaččat ja márkanastojuvvot viidát, dalle šaddá eŋgelasgiella dehálaš. Norwegian Crafts bargá justa dan ovdii ahte oažžut maiddái duoji eambbo oidnosii riikkaidgaskasaččat. Norwegian Crafts ovddasta giehtaduddjoma ja sii háliidit dan loktet riikkaidgaskasaččat, ja dát fatmmasta maiddái duoji  mii lea hui mávssolaš, lohká Sámi allaskuvlla duodjeprofessor Gunvor Guttorm.

Duoji mearkkašupmi

– Seamma láhkai go oažžu luođi, de nanne duodji olbmo identitehta go oažžu skeaŋkan juogo váhnemis, fuolkkis dahje earáin. Dat lea iešalddis mielde nannemin dan iešdovddu ja dan čanastaga dan guoktás. Eahpitkeahttá lea duodji árbevirolaš ja doaivvun das lea otne ain dat doaibma ahte nanne olbmo iešdovddu, čatná olbmuid oktii ja oppalaččat sáhttá lohkat dat čatná olles álbmoga oktii, lohká Sámi allaskuvlla girjjálašvuođa professor Harald Gaski. 

Su mielas lea miellagiddevaš ahte olbmot geat leat fuomášan sis leat sámi máttut, háliidišgohtet čiŋadit sámi dujiiguin nu go gávttiin. 

– Sii han leat ozus, sii leat ohcamin identitehta ja dan ozadettiin geavahit duoji ja duodjebuktagiid. Jáhkán diet heive justá dan jurddašeapmái go duojis lea nu nana posišuvdna, de gierdá duodji diekkár iskosiid maiddái. Árbevierru gal liikká bissu, ii dat noga, muhto ođđa hámit hástalit dan. Diet gullá kultuvrra ovdáneapmái ja ságastallamii, lohká Gaski.

Ii ge máša geardduhit girječálli Anders Larsen sániid maid čálii Beaive álggu girjái 100 jagi dás ovdalis boahtte áiggi birra,

– Ahte go dáža diehtá sus lea binnánaš goaikkanas varas, de šaddá nu rámis ja čuorvu dan birra. Anders Larsen áiggi han lei justa nuppe gežiid, dalle lei dáruiduhttin garas. Mii han leat farga dan dilis dál, mojohallá Harald Gaski. 

Stuorra beroštupmi duodjái

– Hirbmat somá oaidnit ahte ná olu olbmot, birrasii 25, bohte go lea 20 gráda buolaš olgun, in jáhke Oslos livčče dan dahkan. Olbmuin lei hirbmat beroštupmi duodjái ja jerre viššalit gažaldagaid. Jáhkán dát čájeha ahte olbmot leat sávvan dákkár girjji, erenoamážit go lei nu olu ságastallan mii galgá čuožžut Duodji Reader 2 girjjis, lohká Norwegian Crafts prošeaktajođiheaddji Tonje Kjellevold. 

OVTTASBARGOGUOIMMIT: Norwegian Craft direktevra Hege Henriksen ja prošeakta jođiheaddji Tonje Kjellevold. Govva: Astrid Helander
OVTTASBARGOGUOIMMIT: Norwegian Craft direktevra Hege Henriksen ja prošeakta jođiheaddji Tonje Kjellevold. Govva: Astrid Helander

Lohkaba šaddá somá gullat makkár digaštallamiid ja ságastallamiid girji álggaha.

– Šaddá miellagiddevaš almmuhit girjji Venezia Biennalas sámi paviljŋŋas dán giđa. Das maŋŋá lea Arctic Art Summit Kanadas geassemánu 2022 loahpas. Lea dehálaš oažžut mielde doaimmaheaddji guoktá, Gunvor Guttorm ja Harald Gaski. Lea Norske Kunsthåndverkere mii lea ásahan Norwegian Craft bargat riikkaidgaskasaš bargguin, oažžut ságastallama, ovttasbarggu ja ovdánahttima johtui gaskal Norgga ja riikkaidgaskasaččat. Mii ovddidat sihke duoji, dáiddaduoji ja máhtu dan birra, lohká Norwegian Crafts direktevra Hege Henriksen.

Soai muitaleaba ahte sámi duojárat geat háliidit olgoriikii, sii sáhttet ohcat doarjaga Norwegian Crafts. 

Dieđut

Lea Davvi Girji lágádus mii lea lágidan girjji. Girjji almmuheami doaluid lágideaddji lei ČálliidLágádus ja doalut lágiduvvojedje Sámi Girjjálašvuođaguovddážis Kárášjogas. Girjji almmuheami lea Kulturráŋŋi ja Norske Kunsthåndverkere dorjon. Girjjis leat 257 siiddu ja guoktenuppelot sámi čállosa duoji birra ja duodjegovat. 

-Almmuhus-