–"Fjellfinnhua" lea lávki maŋos

Romssa museas lei digaštallan, man láhkai iešguđet olmmoščearddat galget eallit ovttas Finnmárkkus. Sáme- ja álgoálbmothistorjjá professor Henry Minde hálai garrasit vuostá "Fjellfinnhua" filmma.

 – Filbma "Fjellfinnhua" ovddasta dološ oainnu, ja lea danin lávki maŋos ii ge ovddas dan ektui ahte oažžut olbmuid eallit ovttas ovdagáttuid haga, logai Minde iežas sáhkavuorus.
Duorastateahkeda čájehuvvui Guro Saniola Bjerk filbma, "Fjellfinnhua", mii leamaš garra dálkkis maŋimuš áiggi, nuvttá Romssa Museas. Maŋŋá filmma lei digaštallan, ja panelas lei filbmadahkki Bjerk ieš, professor Minde, ja Álttá aktivista Niillas Sombi, gii ieš lea mielde filmmas. Sihke filbmii ja digaštallamii lei stuorra beroštupmi, lei nu dievva ahte eai lean čohkkánsajit buohkaide.

Ii digaštala "Fjellfinn" sáni
Minde mielas lea buorre go šaddet digaštallamat ovttaseallima birra Davvi-Norggas, muhto su mielas ii leat "Fjellfinnhua" rivttes láhkai fallehan ášši.
 – Filbmadahkki orru ieš mearrideamen ahte lea ortnegis dadjat "fjellfinn". Dat ii digaštallo filmmas, son dušše mearrida ahte lea ortnegis dadjat dan, lohká Minde.
Son maiddái gažada olbmuid geaid Bjerk geavaha filmmas, ahte sin historjját eai doala deaivása. Ovtta oasis filmmas muitala okta dain gii lea mielde ahte go son finai Guovdageainnus lei okta vuoras almmái gii lei lohkan ahte Sámediggi ii leat bargan maidige sápmelaččaid ovddas, ja dan oažžu dušše heaittihit.
 – Sáhttá go duođaid diet oaidnu orrut dego buohkaid oaidnun. Leat muhtimat Norggas geat maid čuoččuhit ahte Stuorradiggi ii leat dahkan maidige buriid sin ovddas, muhto dat ii dan dihtii mearkkaš ahte Stuorradikki ferte heaittihit, logai Minde.

Váilevaš diehtojuohkin
Niillas Sombi mielas ii leat ártet go máŋggas Finnmárkkus ballet ahte sápmelaččain leat nu olu vuoigatvuođat.
 – 30 jagi lea bargon sámi vuoigatvuođaid ovddas, dattetge ii leat ártet go olbmot navdet ahte sápmelaččain leat vuoigatvuođat. Lea váilevaš diehtojuohkin mii lea sivvan dasa, go sápmelaččain dađi bahábut eai gávdno vuoigatvuođat, logai Sombi iežas sáhkavuorus.
Su mielas ii leat váralaš gohčoduvvot "fjellfinnan".
 – Ii galgga nivssihit jus gohčoduvvo "fjellfinnan", go mii han leat "fjellfinnat", logai Niillas Sombi.

Ii oahppat maidige
Álbmogis maid bohte olu kommentárat ja gažaldagat. Romssa universitehta vuosttasamanuensii Ivar Bjørklund logai ahte filbma ii leat oahpahan geasage maidige.
 – Dat mii ovddiduvvo filmmas lea áibbas boastut, eai buohkain leat justa seamma ovdagáttut. Ferte čájehit ovdagáttuid mat gávdnojit eará olbmuin maid, ii dušše ovtta bealis. Go lea nu boasttu láhkai ráhkaduvvon, de ii oahpat filbma ii maidige, logai Bjørklund.
Su mielas ii lean filbma buorre vuohki dagahit ráfálaš ovttaseallima olmmoščearddaid gaskka davvin.

Ii leat vuostá Finnmárkkulága
Filbmadahkki Guro Saniola Bjerk muitalii iežas sáhkavuorus ahte son olgguštuvvui maŋŋá go lei dadjan "fjellfinnhua" NRK radios 2003:s, ja dat lei okta ákkain manin son ráhkadišgođii filmma.
 – Mun háliidin filmmain čájehit ahte Finnmárkkus lea ballu massit vuoigatvuođaid ávkkástallat luondduriggodagaid nu mo álo leat dahkan, muitalii son.
Dán háve son maid vástidii gažaldahkii masa Ávvir ii ožžon vástádusa mannan jearahallamis; ahte son ieš ii leat vuostá Finnmárkkulága.
 – In, Finnmárkkuláhka sáhttá leat sihke positiivvalaš ja negatiivvalaš, muhto das dárbbašuvvo diehtojuohkin, ja dat galggašii álggahuvvon olu árabut, lohká son.
Son maiddái čuoččuha ahte son ii leat vuostá Sámedikki, go dat lea dehálaš ovddasteaddji sámi kultuvrii ja gillii.

Obbalaččat lei nu ahte eatnasat geat áigo sátnesaji oaivvildedje ahte "Fjellfinnhua" filbma ii dagat ahte buorrána gaskavuohta olbmočearddaid gaskka davviguovllus.

                                                                                                                                                                                                                       

Lasit: del.icio.us | Digg