Mánáidsuodjalus áššit lassánan

Mánáidsuodjalus áššit leat lassánan, ođđa logut čájehit ahte Finnmárkkus leat eanemus áššit. – Jáhkán mánáidsuodjalusa ođđa bargovugiid leat sivvan dasa, dadjá Kárášjoga doaibmi ráđđealmmái, Lisbeth Faltin.

Statistihkalaš guovddašdoaimmahat lea almmuhan ođđa loguid mat čájehit, ahte go buohtastahttá olmmošlogu ektui, de leat Norgga golmma davimus fylkkain eanemus mánát mánáidsuodjalusa doaibmabijuid vuolde. Maŋimuš logi jagis lea dát lohku lassánan 46 proseanttain.
 
Finnmárkkus eanemus áššit
Logut mat aiddobeliid almmuhuvvo, čájehit lassáneami guorahallanáššiin. Dát leat lassánan 8,2 proseanttain 2008 rájes ja leat lassánan olles 72 proseanttain maŋimuš 10 jagis. Eanaš guorahallanáššit álggahuvvo Davvi-Norggas, ja Finnmárkkus álge guorahallat 44.3 máná, 1000 mánás, Tromssas 37.7 ja Nordlánddas 34.0. Riikaviidosaččat čađahuvvo 27,2 guorahallama 1000 mánás.
 – Mun jáhkán sivvan sáhttá leat ahte mánáidsuodjalusa bargiin lea lassánan máhtu fága ektui ja leat buorebut gulahallan birrasiiguin geat barget mánáin ja nuorain, dadjá Kárášjoga gieldda doaibmi ráđđealmmái, Lisbeth Faltin, gii lea ieš maid ovdal bargan mánáidsuodjalusas. Son čilge ahte mánáidsuodjalusas miehtá Norgga leat olu ođđa bargovuogit, sii váldet dieđuid duođaleabbun, ja čuvvot eanet mielde mánáid bajásšaddanbirrasiin.

Eanet fágavirggit
Eanet mánáidsuodjalusáššit sáhttet mielddisbuktán sihke eanet fágavirggiid ja olggosgoluid, go logut čájehit fága­virg­­­­giid lassánan 39 proseanttain maŋimuš 10 jagi. Faltin jáhkká eanet virggiid dagahan eanet áššiid.
 – Leat rahppon eanet virggit, ja earet eará Fylkkamánni ávžžuha bálkáhit eanet bargiid, mii leat maid vuohttán dárbbu rahpat eanet virggiid Kárášjoga mánáidsuodjalusas, go dalle besset bargit eanet čuovvolit áššiid, čilge Faltin. Son jáhkká áššiid lassáneami dávjá mielddisbuktit buriid.
 – Guorahallanáššiid lassáneapmi mielddisbuktá ahte mánát geat bajásšaddet dakkár dilis mii mánáidsuodjalusa njuolggadusaid ektui ii leat heivvolaš, besset árabut buoret dillái, muitala Faltin.

Eará sivat lassáneapmái
Lisbeth Faltin jáhkká leat olu sivaid dasa go mánáidsuodjalusáššit lassánit, ja namuha earet eará media dán oktavuođas.
 – Media lea čuvgehan olu mánáidsuodjalusáššiid, dat maid váikkuha dasa ahte olbmot leat šaddan čeahpit dieđihit áššiid mánáidsuodjalussii jus ballet leat juoga sivvan máná birrasis, ja nu eai leat dušše mánáidgárddit, skuvllat ja eará sullasaš ásahusat geat dieđihit, čilge Faltin. Son muitala maid ahte láhka lea veahá rievdan, ja mánáidsuodjalusbargiin lea, rihkukeahttá jávohisvuođageatnegasvuođa, vejolašvuohta muitalit dáidda geat leat dieđihan áššiid ahte mo dat áššit ovdánit.
 – Dán jáhkán nannet olbmuid luohttevašvuođa mánáidsuodjalusa ektui, Faltin dadjá.

Mánáidsuodjalusáššit
Mánáidsuodjalus áššit álget dávjá das go boahtá diehtu mánáidsuodjalussii, sii fertejit dasto vahku siste mearridit guorahallagohtet go ášši dahje hilgut dieđu. Guorahallan galgá álggahuvvot nu jođánit go vejolaš ja ainjuo golmma mánu siste buktit loahpacealkaga gos mearriduvvo ahte biddjojit go johtui doaibmabijut vai hilgot go ášši.
 – Lea hirbmat dehálaš čuovvolit dieđuid. Norggas han leat leamaš ovdamearkkat gos mánáidsuodjalus ii leat čuovvolan dieđuid ja dain áššiin leat leamaš duođalaš váikkuhusat, muittuha Faltin, doaibmi ráđđealmmái, Kárášjogas.
 

Lasit: del.icio.us | Digg